Teraz, gdy środek ciężkości gospodarczego świata przesunął się zdecydowanie w kierunku wschodnim, niektórzy zachodni ekonomiści odkryli, że wzrost gospodarczy nie jest tym samym, czym był w przeszłości. Zdali sobie sprawę z tego, o czym od wieków wiedzieli moraliści, że szczęście nie jest proporcjonalne do poziomu konsumpcji.

Tak twierdzi na przykład Robert Skidelsky, biograf Johna Maynarda Keynesa. Za tym twierdzeniem stoi przekonanie, że spadek PKB per capita, jakiego doświadczyła Europa w wyniku kryzysu gospodarczego, nie jest niczym niepokojącym. A to dlatego, że kraje europejskie już dawno osiągnęły poziom konsumpcji, przy którym kolejny wzrost nie przyczynia się do zwiększenia szczęścia konsumentów. Spadek PKB o powiedzmy dziesięć procent przenosi nas mniej więcej o cztery, pięć, może sześć lat wstecz, kiedy to nikomu nie przyszłoby do głowy biadolić nad cierpieniem społeczeństwa w związku z ubóstwem.

Tak jak w wielu przypadkach, tak i tutaj trudno o jednoznaczną opinię. Co więcej, moje własne doświadczenia często przeczą temu, co w danym momencie na ten temat myślę.